Định nghĩa

1. Danh từ:
   • Nghĩa trừu tượng, suy rộng ra từ nghĩa đen: Là ý nghĩa không trực tiếp, cụ thể mà được hiểu một cách gián tiếp, tượng trưng, thường mang tính ẩn dụ, so sánh hoặc liên tưởng. Nghĩa này được hình thành dựa trên mối liên hệ về đặc điểm, tính chất hoặc chức năng với nghĩa gốc (nghĩa đen).

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:
  • Từ "gương" trong câu "Cô ấy là tấm gương sáng về lòng nhân hậu" được dùng với nghĩa bóng, chỉ người có phẩm chất tốt đẹp để người khác học theo.
  • Khi nói "đầu tàu kinh tế", cụm từ "đầu tàu" được dùng với nghĩa bóng, chỉ yếu tố dẫn dắt, đóng vai trò chủ chốt.
  • Trong câu "Ánh mắt anh ấy lạnh như băng", từ "lạnh" mang nghĩa bóng, diễn tả sự thờ ơ, thiếu cảm xúc.

Các cách sử dụng nâng cao

• Phân biệt với "nghĩa đen": Trong ngôn ngữ, một từ thường có cả nghĩa đen (nghĩa gốc, cụ thể, trực tiếp) và nghĩa bóng (nghĩa phái sinh, trừu tượng). Việc hiểu đúng nghĩa bóng phụ thuộc vào ngữ cảnh và văn hóa.
  • Ví dụ: Từ "chân" trong "chân ghế" là nghĩa đen (bộ phận tiếp xúc với đất), còn trong "chân tình" là nghĩa bóng (chỉ sự chân thật, thật lòng).
• Trong phân tích văn học: Nghĩa bóng thường được khai thác để tìm hiểu lớp ý nghĩa sâu xa, thông điệp ẩn dụ của hình ảnh, biểu tượng trong tác phẩm.
  • Ví dụ: Hình ảnh "con thuyền" trong thơ thường mang nghĩa bóng về cuộc đời, số phận con người.

Biến thể và từ gần giống

• Nghĩa đen (danh từ): Nghĩa gốc, trực tiếp, cụ thể của từ.
• Nghĩa chuyển (danh từ): Cách gọi khác của nghĩa bóng, chỉ nghĩa được chuyển từ nghĩa gốc sang.
• Nghĩa ẩn dụ (danh từ): Một dạng cụ thể của nghĩa bóng, tạo ra dựa trên sự so sánh ngầm.
• Nghĩa bóng bẩy (danh từ): Cách nói nhấn mạnh tính chất trau chuốt, giàu hình ảnh của nghĩa bóng.

Từ đồng nghĩa

• Nghĩa chuyển
• Nghĩa tượng trưng
• Nghĩa ẩn dụ (trong nhiều trường hợp)

Thành ngữ liên quan

• Nói bóng nói gió: Nói một cách vòng vo, ám chỉ điều gì đó bằng nghĩa bóng thay vì nói thẳng.
  • Anh ta cứ nói bóng nói gió mãi, chẳng ai hiểu ý thực sự là gì.
• Đánh bóng sự việc: Dùng từ ngữ với nghĩa bóng tích cực để làm cho sự việc trở nên tốt đẹp hơn so với thực tế.
  • Bài báo đó chỉ cố tình đánh bóng thành tích của công ty.

1. Nghĩa xa, bóng bảy, trừu tượng, suy từ nghĩa đen mà ra: Nghĩa bóng của từ "gương" là người hoặc hành vi tốt mà mọi người vẫn noi theo.